Hoe breng je verbinding van het kind (en jezelf!) met de natuur tot stand?

Door Méla Krijger, Adviseur Kinderopvang bij ANMEC (Amsterdams Natuur- en Milieueducatiecentrum)

Wist je dat kinderen die in hun jonge jaren regelmatig contact maken met de natuur later een meer duurzame houding hebben? In mijn werk bij ANMEC als adviseur natuur- en duurzaamheidseducatie voor kinderopvang ben ik dagelijks met de onderwerpen duurzaamheid en natuur in relatie tot het kind bezig. En dat vind ik heerlijk! Al tijdens mijn studie, die ik samen met Malou Kloet deed was duurzaamheid mijn passie. Ik zocht altijd naar manieren om kinderen, opvoeding en onderwijs hierin te betrekken. Ook voor Malou zijn het belangrijke thema’s in haar leven en nu ook in haar eigen onderneming. Hoe meer groene pedagogen hoe beter, samen kunnen we de wereld een stukje groener maken.

Pedagogen, onderwijzers en denkers over onderwijs en opvoeding spelen sleutelrol in het vormen van een toekomst voor kinderen. Die toekomst wordt voor een groot deel bepaald door aspecten van duurzaamheid (Stichting Leerplan Ontwikkeling [SLO], 2007). In wat voor wereld groeien zij eigenlijk op? Hoe zorgen we ervoor dat zij straks de zorg en verantwoordelijkheid voor de aarde van ons kunnen overnemen? Onlangs tijdens het Bomenfestival Treefest in Amsterdam vertelde milieufilosoof Mathijs Schouten dat vooral kinderen die tot hun tiende jaar wezenlijk contact hebben gemaakt met de natuur, later een meer duurzame houding ten opzichte van de aarde hebben. Dit contact tussen kinderen en de natuur wordt ‘Natuurverbinding’ genoemd. Het begint bij het letterlijk ervaren van de natuur en ervan kunnen genieten. Het gevoel van het zachte gras onder je voeten, de stevige ruwe bast van de boom wanneer je erin probeert te klimmen. Maar ook het ervaren van tijd en ruimte. De verandering van de seizoenen en de magische aantrekkingskracht van de natuur om je te verstoppen, heel hard te rennen en schreeuwen of juist in weg te dromen. Wanneer kinderen zich verbonden voelen met de natuur zullen zij haar ook eerder willen helpen en beschermen en ontwikkelen zij een gevoel van verantwoordelijkheid voor de natuur (Postma, 2016).

Kinderen letterlijk in contact laten komen met de natuur, door ze een natuurlijke, uitnodigende omgeving te bieden is dus stap één. Maar wat kun je als pedagogisch medewerker nog meer doen om die natuurverbinding te stimuleren? Om dat soort wezenlijk contact te laten ontstaan is het volgens Matthijs Schouten erg belangrijk het kind de ruimte te geven om de natuur zelf te ervaren en hier zelf betekenis aan te geven. We zijn als volwassenen maar al te gauw geneigd een kind te willen behoeden en beschermen, van alles voor hen te willen bedenken, aan te reiken, te sturen en te antwoorden. Dat is heel begrijpelijk en natuurlijk ook goed. Maar het is ook belangrijk om de nieuwsgierigheid en verwondering die jonge kinderen van nature hebben te volgen en te voeden. Geef het kind ruimte om te onderzoeken en de eigen grenzen en mogelijkheden te leren kennen. Stel bewust een nieuwsgierige wedervraag in plaats van het ‘juiste’ antwoord te geven en help het kind onder woorden te brengen wat hij ervaart. “Goh ja, daar ben ik ook benieuwd naar, wat denk jij?” of “Ohja? En wat deed/dacht/zag/voelde je toen?”. Kijk door de ogen van kinderen, merk op wat er leeft bij het kind, èn bij jezelf.

Het proces van natuurverbinding ontvouwt zich in een kinderleven maar ook in dat van jou als opvoeder. Het leert je veel over jezelf. Wat vind jij eigenlijk van natuur? Wat zijn jouw eigen jeugdherinneringen in de natuur? En wat wil jij eigenlijk voor de wereld betekenen? Ontdek waar je hart sneller van gaat kloppen. Iedereen kan op zijn eigen manier, met zijn eigen passie en kwaliteiten iets doen om de wereld een stukje beter te maken. Deel je verwondering, je vragen en ontdekkingen ook weer met de kinderen. Je bent zo een authentiek voorbeeld voor een kind omdat je laat zien dat ook jij je blijft ontwikkelen als mens. Op die manier kan er een mooie en gelijkwaardige relatie tussen jou en het kind, en tussen kinderen onderling ontstaan. Met wat je zo bij jezelf in beweging brengt, plant je een vruchtbaar zaadje in de harten van de kinderen die aan jou zijn toevertrouwd.

 

Verder lezen, kijken of praten?

* Vind je dit en interessant thema en zou je er graag wat meer over weten? In de NatuurMEdiatheek van ANMEC ligt een schat aan methodes, (kinder)boeken, leskisten/tassen op het gebied van natuur, milieu en duurzaamheidseducatie waar je mee aan de slag kunt. Bijvoorbeeld het boek ‘Kaboutersoep en wonderblaadjes’ over zintuigelijke buitenavonturen voor baby’s, peuters en kleuters. Ook verzorgen we workshops, inspiratiesessies en advies op maat voor kinderopvang in Amsterdam op het gebied van natuur en duurzaamheid. Via onze nieuwsbrief houden we je graag op de hoogte.

 

Literatuur

Stichting Leerplan Ontwikkeling [SLO]. (2007). Kernleerplan Leren voor Duurzame Ontwikkeling. Download hier

Postma, L. (2016). Nature experiences and nature connection of children in urban natural playgrounds in the Netherlands.

Jantje Beton (2018). Buitenspelen onderzoek 2018. Download hier

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *